Đây là những loài vật tưởng chừng như vô dụng, thậm chí còn gây hại nhưng thực ra lại rất có ích trong nông nghiệp.
Thiên địch là gì?
Thiên địch là những loài giúp tiêu diệt sinh vật gây hại cho mùa màng một cách tự nhiên. Nhờ tận dụng thiên địch, lượng thuốc trừ sâu được sử dụng trong canh tác nông nghiệp sẽ giảm, góp phần bảo vệ sức khỏe con người và giảm thiểu tác động tiêu cực lên môi trường.
Có 2 nhóm thiên địch phổ biến là thiên địch bắt mồi và thiên địch ký sinh.
Thiên địch bắt mồi chỉ nhóm thiên địch chuyên ăn thịt sinh vật gây hại. Trong khi đó, những loài thiên địch ký sinh sẽ sống trên cơ thể của các sinh vật hại để lấy chất dinh dưỡng, hủy hoại vật chủ một cách từ từ.
Có thể bạn sẽ thích: Bất ngờ chưa: Những loài vật tưởng chừng “bất động” này lại có thể di chuyển theo cách bạn không nghĩ tới!
7 loài thiên địch được sử dụng phổ biến hiện nay
Bọ rùa – thiên địch phổ biến với màu sắc rực rỡ
Bọ rùa là một trong những loài thiên địch hữu ích, được sử dụng nhiều nhất trong nông nghiệp. Chúng có biệt tài săn mồi rất cừ khôi, chuyên ăn thịt những sinh vật gây hại như rệp, rầy, bọ trĩ, ruồi trắng, bọ chét,… Một con bọ rùa có thể “xơi” 5-10 con rầy mỗi ngày.
Tuy nhiên, hiện nay có đến 5000 loài bọ rùa khác nhau và không phải loài nào cũng có lợi cho mùa màng.
Những con bọ rùa thiên địch sẽ có màu sắc sặc sỡ như đỏ, vàng với các chấm đen đậm màu, cánh bóng. Ví dụ: bọ rùa 7 đốm (Coccinella septempunctata), bọ rùa châu Á (Harmonia axyridis), bọ rùa 2 chấm (Adalia bipunctata).
Trái lại, nhóm bọ rùa gây hại thường nhạt màu hơn, cánh nhám (do ăn lá, hoa nhiều). Ví dụ: Bọ rùa Mexican bean (Epilachna varivestis) chuyên ăn lá và quả của cây đậu, bọ rùa 28 đốm (Epilachna vigintioctopunctata) ăn lá cây khoai tây và cây cà.
Bọ ngựa – “sát thủ” chuyên nghiệp với khả năng ngụy trang tài tình
Nhắc đến những loài thiên địch đỉnh nhất, ta không thể bỏ qua bọ ngựa. Chúng cũng là những tay săn mồi “khét tiếng”, với thức ăn ưa thích là sâu bướm, châu chấu, bọ trĩ, gián,… Những con bọ ngựa trưởng thành thậm chí có thể ăn được rắn và chuột – những loài vật to hơn chúng gấp vài lần.
Ngụy trang là một biệt tài giúp bọ ngựa săn mồi giỏi hơn. Nhờ cơ thể màu xanh lá, nâu,… (tùy loài) và thân hình mảnh khảnh, chúng dễ dàng ẩn mình trong lá cây, chờ con mồi đi qua. Ngoài ra, đôi chân trước của bọ ngựa rất khỏe, có gai sắc nhọn để bắt và giữ chặt con mồi.
Có thể bạn sẽ thích: Bạn đã biết hết về san hô chưa?
Ong thiên địch – loài vật nhỏ bé nhưng tiêu diệt được cả sâu
Ong thiên địch thuộc nhóm thiên địch ký sinh. Chúng có kích thước nhỏ bé, chỉ vài mm, gồm một số loài như ong đen, ong kén nhỏ, ong xanh mắt đỏ,…
Ong ký sinh chuyên đẻ trứng vào cơ thể hoặc trứng của các loài sâu bọ gây hại. Khi trứng ong phát triển, vật chủ ký sinh sẽ chết.
Một loài ong khá thú vị khác là ong đa phôi, chuyên ký sinh sâu cuốn lá. Nó chỉ đẻ 1 trứng duy nhất vào trứng sâu, nhưng trứng này nhanh chóng phân chia thành nhiều phôi. Mỗi phôi sẽ phát triển thành một ấu trùng riêng biệt. Một trứng ong đa phôi có thể nở thành 200 con ong.
Chuồn chuồn – “chiến binh” hạng nhất trên không trung và trên cạn
Không chỉ là loài côn trùng đẹp mắt với những màu sắc sặc sỡ và khả năng bay lượn điêu luyện, chuồn chuồn còn là một loài thiên địch quan trọng trong việc kiểm soát sâu bệnh hại cây trồng.
Chuồn chuồn thường sống gần các vùng nước như ao, hồ, sông, suối. Chúng có thể bắt mồi hiệu quả cả ở trên không và trên cạn. Thức ăn chủ yếu của chúng là các loại côn trùng nhỏ như sâu bướm, rệp, ruồi, bọ trĩ, rầy,…
Có thể bạn sẽ thích: 13 sự thật độc đáo, ít người biết về đom đóm
Bọ đuôi kìm – ăn đến 30 con mồi mỗi ngày, có cặp “sừng” nhỏ kỳ lạ
Bọ đuôi kìm là một loài côn trùng có hình dáng khá đặc biệt với đôi kìm ở cuối bụng.
Chúng thường có màu nâu sẫm hoặc đen, giữa đốt bụng có khoang trắng. Bọ đuôi kìm sở hữu kích thước nhỏ bé, chỉ từ 5-25 mm. Chúng thường sống trên ruộng khô, làm tổ dưới đất ở gốc cây lúa.
Loài bọ này thích ăn các loại côn trùng nhỏ như rệp, bọ trĩ, sâu non,… Chúng thường chui vào các rãnh sâu đục thân đã đục để tìm sâu non. Thỉnh thoảng, chúng cũng trèo lên lá để tìm ăn sâu cuốn lá.
Trung bình một con bọ đuôi kìm có có thể ăn đến 20-30 con mồi/ngày.
Bọ xít ăn thịt – “dũng sĩ diệt rầy” thượng hạng
Bọ xít có rất nhiều loại, một số nhóm bọ xít thiên địch phổ biến gồm: bọ xít nước, bọ xít mù xanh, bọ xít bắt mồi Orius Sauteri,…
Cả bọ xít trưởng thành và ấu trùng của chúng đều thích ăn rầy nâu. Trung bình mỗi con bọ xít “xơi tái” hàng chục con rầy nâu, sâu hại lúa một ngày. Chúng là côn trùng ăn thịt, không ăn thực vật nên rất phù hợp nuôi để thả ra ruộng làm thiên địch.
Kiến ba khoang – “kẻ phản diện” bị ghét bỏ cũng có lúc rất hữu dụng
Kiến ba khoang là nỗi ám ảnh của rất nhiều người bởi dịch tiết ra từ cơ thể chúng sẽ gây đau nhức, bỏng rát khi tiếp xúc với da. Thế nhưng ít ai biết rằng, kiến ba khoang không chỉ có gây hại.
Đối với bà con nông dân, kiến ba khoang là một “đối tác” rất quan trọng. Chúng chuyên ăn sâu rầy gây hại, được sử dụng như một trong những loài thiên địch tốt nhất.
Kiến ba khoang có thân hình thon dài, nhọn dần về phía đuôi, cơ thể xen kẽ các đốt nâu cam và đen, có tổng cộng 6 chân. Khi phát hiện con mồi, chúng sẽ tiếp cận và dùng hàm để bắt, sau đó hút dịch trong cơ thể của con mồi để lấy chất dinh dưỡng.
Trên đây là một số loài thiên địch phổ biến, thường được sử dụng ở Việt Nam và trên thế giới. Trong tự nhiên có không ít loài vật bị xem là vô dụng, thậm chí gây hại cho con người. Tuy nhiên, nếu biết sử dụng đúng cách, chúng có thể trở nên hữu ích trong một số hoàn cảnh. Hãy cùng mình khám phá thêm nhiều điều thú vị về thiên nhiên trong những bài viết sau nhé!
Leave a Comment