Không khó để chúng ta bắt gặp những loài thực vật độc đáo trong tự nhiên. Ở bài viết này, cùng mình điểm qua một số loài thực vật có khả năng “phát nổ” và khám phá cơ chế của chúng nhé!
1. Trái nổ
Ruellia tuberosa, thường được biết đến ở Việt Nam với tên “cây nổ” hay “trái nổ”, là một món “đồ chơi” quen thuộc của nhiều trẻ em thời 8X, 9X. Đây là loài cây thân thảo, mọc đứng và cao trung bình từ 20-50cm, có cây đến 80cm. Hoa của nó có màu tím hoặc xanh, mọc đơn lẻ ở đầu cành và nách lá.
Cái tên “trái nổ” xuất phát từ việc những quả nang màu đen, chứa hạt của loài cây này khi thấm nước sẽ nổ tung và phát ra âm thanh lách tách vui tai.
Trong tự nhiên, khi đến thời điểm quả chín, phần vỏ sẽ căng phồng lên và áp lực ở trong cũng sẽ tăng. Khi quả khô lại hoặc chịu tác động của ngoại lực, nó sẽ nổ tung, đẩy những hạt nhỏ ở trong bắn xa ra nhiều phía. Do đó, phát nổ là cơ chế phát tán hạt giống của cây Ruellia tuberosa.
Vỏ trái nổ có khả năng hấp thụ nước rất nhanh. Khi quả khô được tiếp xúc với nước, nó sẽ thấm nước và trương lên, dẫn tới giảm độ căng. Việc này khiến vỏ quả không thể chịu được áp lực bên trong và nổ tung.
Bạn có biết:
- Hạt bên trong trái nổ bắn ra với tốc độ lên tới 10-20m/giây.
- Cây Ruellia tuberosa được dùng nhiều trong y học nhờ tác dụng kháng viêm của lá và rễ. Ngoài ra, nó còn có khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ điều trị các bệnh về dạ dày, giúp hạ đường huyết,…
- Cây trái nổ mọc hoang rất nhiều ở nước ta. Chúng ưa ánh sáng, dễ sống, không đòi hỏi chăm sóc kỹ lưỡng. (Có bạn nào hồi nhỏ từng đi đào củ trái nổ rồi giả vờ như tìm được nhân sâm không nhỉ?)
Có thể bạn sẽ thích: Kỳ lạ loài cây có mùi xác chết
2. Hoa móng tay
Hoa móng tay còn có nhiều tên gọi khác như cây phụng tiên, cây bóng nước hay cây nắc nẻ. Loài hoa này có nhiều màu sắc rực rỡ như hồng, đỏ, tím,… Lá của cây móng tay mọc so le, dài và có răng cưa ở mép.
Đây là loài hoa rất dễ sống nên nhiều gia đình thường trồng quanh nhà để trang trí.
Tương tự như cây trái nổ, hoa móng tay cũng có phần quả “phát nổ” nhằm phân tán hạt giống. Quả cây móng tay màu xanh nhạt, hình bầu dục và khi chín sẽ căng lên. Nếu chúng ta chạm nhẹ vào quả chín, nó sẽ lập tức bung ra, kéo theo rất nhiều hạt giống nhỏ màu đen rơi xuống đất.
Bạn có biết:
- Cái tên “hoa móng tay” có nguồn gốc khá đặc biệt. Do loài hoa này có nhiều màu nên các bạn nhỏ hay nghiền nát cánh hoa ra rồi đắp lên móng tay, thay cho nước sơn móng. Trong khi đó, một số người có cách lý giải khác là vì hình dáng của bông hoa trông như móng tay người được sơn màu lên.
- Ở một số nơi, hoa của cây móng tay được sử dụng làm thực phẩm. Chúng thường được cho vào các món salad hoặc đồ uống.
Có thể bạn sẽ thích: 4 “máy lọc” siêu cấp trong tự nhiên
3. Nấm Puffball
Puffball là tên gọi chung để chỉ 3 loại nấm Calvatia, Calbovista và Lycoperdon. Chúng có kích cỡ đa dạng, từ bé bằng viên bi đến to như một quả bóng rổ. Nấm Puffball hình tròn, màu trắng như những quả bóng, bề mặt nhẵn hoặc có thêm các lỗ nhỏ hay gai tùy loại. Chúng thường mọc dưới đất và trên thân gỗ.
Đa số nấm Puffball có thể ăn được, với điều kiện chúng còn non, có màu trắng và được chế biến đúng cách. Khi già, chúng sẽ chuyển sang màu nâu và không còn ăn được nữa.
Cũng như đa số các loại nấm, nấm Puffball sinh sản bằng bào tử.
Chúng giải phóng bào tử thông qua một lỗ nhỏ trên bề mặt. Bào tử nấm Puffball được bao phủ bởi một “đám mây”, trông như khói và có màu nâu. Khi bị mưa rơi trúng hoặc có vật gì chạm vào, quả cầu sẽ “thổi” ra một đám bào tử qua lỗ này.
Bạn có biết:
- Một số cá thể nấm Puffball có kích thước rất lớn, với đường kính 150cm và nặng tới 20kg.
- Nấm Puffball lớn có thể chứa tới 7 nghìn tỷ bào tử.
Có thể bạn sẽ thích: Khi cây cũng biết “bỏ nhà đi bụi”
4. Dưa chuột ống phun
Dưa chuột ống phun (tên khoa học: dưa chuột Ecballium) có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, Tây Á và Bắc Phi.
Đây là cây thân bò, dài khoảng 30-100cm. Lá của nó có hình tam giác hoặc trái tim, bề mặt có nhiều lông. Hoa của dưa chuột ống phun là hoa đơn tính và có màu vàng. Quả dài khoảng 4-5 cm, có lông và chứa nhiều hạt bên trong.
Khi bị chạm nhẹ hoặc chín rụng tự nhiên, nó sẽ nổ tung, phun hạt cùng chất nhầy ra ngoài với lực rất mạnh. Chất nhầy được “bắn” ra giúp hạt bám vào bề mặt và đất, đảm bảo chúng nảy mầm và phát triển tốt hơn
Bạn có biết:
- Hạt và chất nhầy khi được phun ra có thể đạt tốc độ 10m/giây.
- Phần hạt có thể bắn xa đến 6m.
- Dưa chuột ống phun là loài có độc, không được ăn và nên vệ sinh tay chân sạch sẽ nếu tiếp xúc.
Trên đây là một số loài thực vật có thể “phát nổ” để phân tán hạt giống. Cùng mình khám phá nhiều điều thú vị khác ở những bài viết tiếp theo nhé!
Leave a Comment