Từ cào cào lá dừa đến lồng đèn lon sữa, những món đồ chơi này đã trở thành ký ức khó quên trong lòng của nhiều cô cậu 8X, 9X ngày xưa.
Cào cào lá dừa – đồ chơi tuổi thơ “quốc dân” ngày ấy
Cào cào lá dừa là một phần ký ức khó phai của rất nhiều trẻ em Việt Nam. Những con cào cào được tết công phu, tỉ mỉ, đòi hỏi người làm phải biết chọn lá, tì mẩn cắt, xé rồi tết thật đều tay. Lá dừa không được non quá vì sẽ khó tạo hình, nhưng cũng không được quá già vì sẽ dễ gãy.
Làm cào cào lá dừa có thể đơn giản với người lớn, nhưng với bọn trẻ ngày xưa, để có được thành phẩm là những con cào cào xanh mướt, to đẹp, những “nghệ nhân nhí” phải tốn nhiều thời gian, công sức và vận dụng hết sự khéo léo mới được. Làm ra một con cào cào đẹp là “sĩ” cả ngày chứ đùa!
Bạn có thể xem video này để biết cách thắt cào cào lá dừa nhé!
Mình thấy mấy đứa con nít dưới quê thỉnh thoảng vẫn còn làm cào cào lá dừa, nhưng không nhiều. Những món đồ chơi hiện đại ngày nay đã thay thế đồ chơi thủ công truyền thống, nên cào cào lá dừa cũng lùi về sau và dần trở nên xa lạ với mấy đứa trẻ bây giờ. Có rất nhiều bé không biết đến sự tồn tại của món đồ chơi “huyền thoại” này.
Cách đây vài năm, mình có xem một video về ông Minh – một nghệ nhân chuyên làm cào cào lá dừa ở giữa đất Sài Gòn. Tiếc là mình chưa có dịp mua. Có bạn nào mua được cào cào lá dừa của ông chưa nhỉ?
Diều giấy – đồ chơi tuổi thơ những ngày hè
Mình nhớ hoài cái hồi tự làm diều giấy, chiều chiều cùng mấy đứa con nít chạy ra đồng để thả.
Hồi xưa chưa có nhiều mẫu diều như bây giờ, hoặc nếu có thì gia đình cũng không có điều kiện mua, nên hầu hết con nít xóm mình đều tự làm diều cả.
Chỉ cần vài miếng giấy tập cũ hoặc giấy báo, 2 nẹp tre và 1 cuộn dây thì đã làm ra một con diều rồi. Để dán các bộ phận với nhau, mình dùng keo hoặc cơm nguội.
Diều giấy nghe có vẻ mỏng manh nhưng thực ra có thể bay rất cao nếu làm đúng cách. Hơn nữa, chúng ta còn có thể tự sáng tạo bằng cách vẽ, tô màu để tạo ra một con diều “độc nhất vô nhị” nữa.
Bạn có thể xem video này để biết cách làm diều giấy nhé!
Lồng đèn bằng vỏ lon – đồ chơi tuổi thơ quen thuộc mùa Trung Thu
Bên cạnh lồng đèn trung thu truyền thống bằng giấy kiếng, những chiếc lồng đèn làm từ vỏ lon sữa Ông Thọ hay lon bia cũng rất quen thuộc với trẻ em ngày xưa.
Những lon sữa, lon bia sau khi dùng hết sẽ được rửa sạch, phơi khô để tái sử dụng. Có rất nhiều cách làm lồng đèn từ vỏ lon, cho ra những hình thù khác nhau nhưng phổ biến nhất vẫn là dạng lồng đèn tròn truyền thống. Lồng đèn này được làm bằng vỏ lon bia vì nó mỏng và dễ cắt hơn lon sữa.
Bạn chỉ cần rạch những đường sọc dài bằng nhau trên khắp vỏ lon, sau đó ấn 2 đầu lon xuống để uốn cong những đường này. Để thắp sáng lồng đèn, bạn đặt một cây nến dưới đáy lon là xong.
Bạn có thể xem video này để biết cách làm chi tiết nha!
Lồng đèn bằng lon sữa Ông Thọ thì đơn giản hơn. Khác với những chiếc lồng đèn dùng để xách, lồng đèn lon sữa được thiết kế để đẩy đi. Để làm được, bạn cần ít nhất 2 cái lon rỗng, một cái làm bánh xe, một cái gắn ở trên. Khi đẩy, các lon va vào nhau sẽ tạo sẽ tiếng lốc cốc vui tai. Ánh sáng của đèn cầy bên trong tỏa ra cũng rất đẹp.
Bạn xem video này để hình dung kỹ hơn về lồng đèn lon sữa nhé!
Kèn lá chuối – món đồ chơi tuổi thơ không phải ai cũng làm được
Có bạn nào từng làm kèn lá chuối nhưng thổi hoài không ra tiếng không? Hồi xưa mình chưa lần nào làm thành công luôn, toàn nhờ bố mẹ làm cho thì thổi mới được haha!
Cách làm cũng đơn giản (còn thành công không thì chưa chắc :>), bạn chỉ cần lấy một mảnh lá chuối, cuộn tròn lại, bóp dẹp ở phần đầu – chỗ mình đưa miệng thổi – là được.
Tò he – đồ chơi tuổi thơ hiếm hoi vẫn còn phổ biến đến ngày nay
Tuy không thể so được với mức độ “phủ sóng” ngày xưa, tò he vẫn được rất nhiều người biết đến, kể cả những bạn trẻ. Không khó để bắt gặp những gian hàng bày bán tò he ở Sài Gòn. Một số nơi còn mở workshop hướng dẫn làm tò he để loại hình nghệ thuật dân gian này tiếp cận được nhiều người hơn.
Tò he truyền thống được làm bằng bột nếp và dùng các nguyên liệu tự nhiên như nghệ, gấc,… để nhuộm màu nên có thể ăn được.
Sau khi hấp chín bột nếp với một chút đường, người ta nhào nặn thật kỹ cho đến khi bột dẻo rồi mới nhuộm màu. Tiếp đến, nghệ nhân sẽ tạo hình cho tò he trên một que tre nhỏ.
Khác với tò he siêu nhân, Doraemon,… ngày nay, tò he nguyên bản có hình những nhân vật nổi tiếng trong văn học, lịch sử Việt Nam và các con vật như rồng, hổ, trâu,…
Vì làm từ nguyên liệu thiên nhiên nên tò he truyền thống chỉ giữ được vài ngày. Ngày nay, để bảo quản được lâu, nhiều người sử dụng đất sét để tạo hình và loại tò he này không ăn được (Khi mua, bạn nhớ hỏi người bán xem tò he làm từ gì chứ đừng ăn vội nhé).
Cào cào lá dừa, diều giấy, kèn lá chuối,… đều là những món đồ chơi dân gian đã đồng hành với nhiều thế hệ. Ngày xưa còn nghèo, chưa có đồ chơi điện tử, xe đua, robot mô hình đa dạng như bây giờ. Tuổi thơ của những đứa trẻ ngày ấy gắn liền với những món đồ chơi thủ công, làm từ những vật liệu có thể tìm thấy trong xóm, từ lá cây đến giấy cũ, vỏ lon. Ấy vậy mà lại vui. Cảm giác tự tay mình làm ra một món đồ chơi nó “sướng” lắm, ai đã trải qua chắc chắn sẽ hiểu.
Bạn có kỷ niệm nào với những món đồ chơi tuổi thơ này không? Chia sẻ cho mình biết nhé!
Leave a Comment