Không chỉ bơi dưới nước, những loài cá này còn có thể sống thoải mái ở trên cạn nhờ cấu tạo hệ hô hấp đặc biệt.
Cá trê
Cá trê có khả năng sống ở những vùng ít nước, thậm chí là ở trên cạn trong vài giờ đồng hồ. Thời gian này dài hay ngắn còn phụ thuộc vào môi trường ở đó. Cá trê sẽ sống trên cạn được lâu hơn trong khu vực mát mẻ và ẩm ướt.
Khả năng sống trên cạn của cá trê nhờ vào hai yếu tố:
Cơ quan hô hấp phụ: Cá trê có một cơ quan hô hấp phụ nằm gần mang, được gọi là hoa khế. Cơ quan này giúp chúng hấp thụ oxy trực tiếp từ không khí.
Da trơn và lớp nhầy: Da và lớp nhầy bao phủ cơ thể giúp cá trê giữ ẩm, ngăn ngừa việc mất nước khi ở trên cạn.
Một số loài cá trê nổi bật có thể sống trên cạn:
Cá trê đen: Loài cá này có khả năng di chuyển trên cạn bằng cách uốn lượn cơ thể và sử dụng vây ngực để tạo lực đẩy.
Cá trê vàng: Loài cá này cũng sống được trên cạn trong một thời gian ngắn. Khi nguồn thức ăn trong nước khan hiếm, chúng có thể di chuyển lên cạn để tìm kiếm côn trùng, giun đất và các loài động vật nhỏ khác.
Có thể bạn sẽ thích: Những bậc thầy ngụy trang dưới nước
Cá sấu
Tuy gọi là “cá” nhưng thực ra cá sấu thuộc lớp bò sát. Vì vậy, chúng không hô hấp bằng mang như đa số các loài cá khác.
Cá sấu thở bằng phổi. Chúng không có khả năng hít thở bình thường khi đang chìm dưới nước. Thay vào đó, chúng nín thở khoảng 30 phút đến hàng giờ đồng hồ trong nước, sau đó ngoi mũi lên bề mặt để lấy oxy.
Cá sấu được xem là động vật cao cấp nhất trong tất cả các loài lưỡng cư với cấu tạo tim 4 ngăn. Chúng có khả năng điều hòa nhiệt độ cơ thể rất tốt nên có thể thích nghi trong nhiều môi trường khác nhau, kể cả trong các điều kiện khắc nghiệt như nhiệt độ cao, nước mặn,…
Có 2 nhóm cá sấu lớn là cá sấu nước ngọt và cá sấu nước mặn. Cá sấu nước ngọt (tiếng Anh: Alligator) có kích thước nhỏ (khoảng 2-3m), mõm dài và mảnh. Chúng hiền lành và hầu như không chủ động tấn công con người, trừ phi bị đe dọa.
Cá sấu nước mặn (tiếng Anh: Crocodile) có kích thước lớn, có thể dài 6-7m và nặng đến 1000kg. Chúng cũng hung hăng hơn, đặc biệt khi lãnh thổ bị xâm phạm. Các cuộc tấn công con người chủ yếu do cá sấu nước mặn gây ra (làm cá sấu nước ngọt mang tiếng oan T_T)
Cá lóc
Tương tự như cá trê, cá lóc cũng phát triển một cơ quan hô hấp phụ, giúp chúng hô hấp được trên cạn. Nếu bạn hay đi chợ cá thì sẽ thấy chúng không cần nước để sống, thỉnh thoảng người bán chỉ cần hất nước lên cho da và mang của chúng đủ ẩm là chúng sống được cả ngày.
Một thông tin thú vị là có một loài cá lóc có thể sống trên cạn lên đến 4 ngày, chính là cá lóc phương Bắc (còn gọi là cá đầu rắn).
Chúng là loài cá bản địa ở Nga, Trung Quốc và Hàn Quốc. Cá lóc phương Bắc là tay săn mồi mạnh, chuyên ăn cá, tôm và các loài lưỡng cư. Vào năm 2019, khi loài cá này xuất hiện ở Georgia (Hoa Kỳ), chính phủ đã ra lệnh nếu bắt gặp chúng thì phải giết ngay để ngăn chúng sẽ tàn sát các loài sinh vật bản địa.
Cá rô đồng
Cơ quan hô hấp phụ giúp cá rô thở được trên cạn gọi là mê lộ, nằm ở phía sau mang và bên trên mắt. Cấu tạo của mê lộ gồm các đường rãnh và nhiều mạch quản rất nhỏ, chịu trách nhiệm lấy oxy từ không khí.
Những con cá rô đồng có khả năng sống trên cạn tới 6 ngày. Chúng có thể di chuyển trên mặt đất, thậm chí còn biết… leo cây.
Video một con cá rô đang “đi bộ” trên cạn:
Cá thòi lòi
Bạn nào ở miền Tây chắc không còn xa lạ gì với loài vật này. Cá thòi lòi thường sống ở những bãi đất bồi ở ven sông, ven biển và những khu rừng ngập mặn.
Chúng được Tổ chức Sinh vật thế giới cho vào danh sách 6 sinh vật kỳ lạ nhất hành tinh bởi hình dáng và tập tính khác biệt với đại đa số những loài cá khác.
Cá thòi lòi có cặp vây nhỏ ở phía trước, đóng vai trò như 2 cánh tay để giúp chúng di chuyển và leo trèo. Chúng hô hấp bằng mang và phổi, cơ thể có khả năng giữ nước và hô hấp qua da (giống như ếch). Cặp mắt lồi hẳn trên đỉnh đầu, trông như 2 viên bi vô cùng nổi bật. Đây có lẽ là lý do cho cái tên “thòi lòi” của chúng.
Cá thòi lòi sống được trong nước ngọt, nước mặn và nước lợ, có thể bơi dưới nước, bò trên bùn thoải mái. Đặc biệt hơn, chúng còn biết leo cây và nhảy từ nhánh này sang nhánh khác nên người ta cũng hay gọi chúng là “cá leo cây”.
Trên đây là một số loài cá sống được trên cạn phổ biến ở Việt Nam. Nhờ những đặc điểm độc đáo của hệ hô hấp, chúng có thể lấy oxy từ không khí để sinh tồn. Hãy cùng mình khám phá thêm nhiều điều thú vị về tự nhiên trong các bài viết tiếp theo nhé!
Leave a Comment