Đây là những loài động vật, thực vật có khả năng làm sạch nguồn nước và tiêu diệt sinh vật gây hại.
1. Tảo bẹ khổng lồ có thể tăng 61cm một ngày
Tảo bẹ khổng lồ (Macrocystis pyrifera) có màu nâu, được xếp vào nhóm tảo lớn nhất thế giới. Loài tảo này được tìm thấy ở các vùng nước lạnh và ven biển, kéo dài từ bờ biển Thái Bình Dương của Bắc Mỹ đến biển Nam Cực, ở độ sâu 6-30m. Chúng thường bám vào đá hoặc các sinh vật khác dưới đáy biển.
Tảo Macrocystis pyrifera phát triển tốt nhất khi có nhiều ánh sáng và nitơ. Khi gặp môi trường lý tưởng, chúng có thể cao đến hơn 50m và tăng trưởng lên tới 61cm một ngày. Nhờ kích thước khổng lồ và tốc độ phát triển nhanh, đây là loài tảo có khả năng lọc nước cực tốt.
Tảo bẹ khổng lồ lọc nước bằng cách hấp thụ các chất dinh dưỡng như nitrat, photphat, amoniac, các kim loại nặng và chất hữu cơ độc hại. Theo một số nghiên cứu, chúng có thể hấp thụ tới 95% nitrat và photphat trong nước.
Ngoài ra, như các loài tảo khác, chúng cũng thực hiện quá trình quang hợp để loại bỏ carbon dioxide khỏi nước và giải phóng oxy.
Các cơ chế lọc nước của tảo bẹ khổng lồ:
– Hấp thụ thụ động
Màng tế bào bán thấm với các kênh ion và protein vận chuyển của tảo Macrocystis pyrifera giúp hấp thụ thụ động các chất dinh dưỡng như nitrat, photphat và amoniac từ nước biển.
– Hấp thụ chủ động
Tái sử dụng năng lượng từ ATP để vận chuyển các chất dinh dưỡng và kim loại nặng vào tế bào thông qua các protein vận chuyển chuyên biệt gọi là ATPase.
– Lọc cơ học
Cấu trúc dạng mạng lưới của lá và thân tảo bẹ khổng lồ giúp bẫy các hạt bụi mịn, vi sinh vật và các chất rắn lơ lửng trong nước biển. Ngoài ra, chúng còn tiết ra chất nhầy có khả năng bám dính các hạt bụi mịn và vi sinh vật, giúp lọc nước biển hiệu quả hơn.
– Phân hủy sinh học
Tảo bẹ khổng lồ cung cấp môi trường sống cho nhiều loài vi sinh vật có khả năng phân hủy các chất hữu cơ độc hại trong nước biển.
2. Dơi – “máy bắt muỗi” không đối thủ
Dơi là động vật có vú duy nhất có thể bay nhờ cấu tạo “đôi cánh” đặc biệt, làm từ màng da nối liền xương cánh tay và các ngón tay.
Ước tính trên thế giới có hơn 1200 loài dơi. Riêng ở Việt Nam đã phát hiện được khoảng 100 loài, trong đó có loài dơi nếp mũi nhỏ (Hipposideros turpis) rất hiếm gặp trên thế giới, được tìm thấy ở vườn quốc gia Cát Bà (Hải Phòng).
Đa số các loài dơi ăn sâu bọ, côn trùng, chỉ có một số ít ăn thịt (chứ không phải khát máu như trên phim nha). Trung bình 1 con dơi có thể “xơi” đến hàng ngàn con muỗi mỗi đêm, nhờ vậy giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như sốt rét, sốt xuất huyết, Zika,… cho con người.
Bí kíp săn muỗi của dơi nằm ở khả năng bay nhanh, đổi hướng linh hoạt và thực hiện các cú ngoặt gấp. Khi đã đuổi kịp, chiếc lưỡi dài và dính sẽ giúp nó nuốt gọn con mồi dễ dàng.
3. Trai nước ngọt – “máy lọc nước” công suất lớn
Trong tự nhiên, trai nước ngọt được tìm thấy ở sông, suối, hồ,… Chúng có tuổi thọ khá cao, trung bình từ 10 – 40 năm, có loài lên đến 100 năm. Trai nước ngọt thường bám vào đá, gỗ hoặc các vật thể cứng dưới nước, ăn tảo, vi khuẩn, và các chất hữu cơ phân hủy.
Quá trình lọc nước của trai nước ngọt diễn ra như sau:
Đầu tiên, chúng dùng 2 ống xi-phông hút (inhalant siphon) nằm ở phía sau để hút nước vào cơ thể.
Tiếp theo, phần nước này sẽ đi qua mang. Các cặn bẩn như tảo, rêu, chất hữu cơ,… sẽ được giữ lại do dính vào chất nhầy trên mang, sau đó những sợi lông nhỏ trên đó đẩy thức ăn về phía miệng của trai.
Cuối cùng, nước đã được lọc sạch được thải ra ngoài qua ống xi-phông thải (exhalant siphon).
Video ghi lại quá trình lọc nước của trai nước ngọt:
Trung bình, một con trai nước ngọt lọc được tới 40 lít nước mỗi ngày. Nhờ khả năng lọc nước “thần sầu” và tính cách hiền lành mà chúng có thể được nuôi trong ao cá để giữ nguồn nước sạch sẽ.
4. San hô – “Lá phổi của đại dương”
Sở dĩ san hô sở hữu biệt danh này là vì tuy chỉ bao phủ 0,0025% đáy đại dương, chúng lại tạo ra 50% lượng oxy của trái đất (nguồn: SeaQuest).
Lượng oxy này sinh ra từ quá trình quang hợp của tảo Zooxanthellae. San hô thực chất là một hệ sinh thái cộng sinh kỳ diệu giữa các polyp san hô và tảo Zooxanthellae. Loài tảo này sử dụng ánh sáng mặt trời để chuyển đổi CO2 thành oxy và các hợp chất hữu cơ. Quá trình này không chỉ cung cấp thức ăn cho san hô mà còn thải ra một lượng oxy khổng lồ vào đại dương.
Có thể bạn sẽ thích: Bạn đã biết hết về san hô chưa?
Một rạn san hô khỏe mạnh có thể sản xuất ra lượng oxy gấp 20 lần so với cùng diện tích rừng trên cạn. Lượng CO2 mà chúng hấp thụ mỗi năm tương đương với lượng khí thải của hàng triệu chiếc xe hơi. Đây là lý do chúng ta đang cố gắng bảo vệ chúng khỏi nguy cơ suy thoái và tuyệt chủng.
Đây là một số sinh vật có khả năng làm sạch nguồn nước và tiêu diệt các loài gây hại. Trong tự nhiên còn rất nhiều loài khác cũng sở hữu “năng lực” đặc biệt này. Cùng mình tìm hiểu về chúng ở những bài viết tiếp theo nhé!
Leave a Comment